Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo tại Việt Nam năm 2026

I. Tổng quan thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2026

Năm 2026 đánh dấu những bước chuyển mình quan trọng của ngành xuất khẩu gạo Việt Nam. Theo số liệu từ Cục Hải quan, kết thúc quý I/2026, Việt Nam đã xuất khẩu 2,3 triệu tấn gạo, với kim ngạch thu về đạt 1,1 tỷ USD. Mặc dù con số này có giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước, nhưng thị trường gạo Việt Nam vẫn duy trì được vị thế vững chắc trên bản đồ xuất khẩu gạo thế giới.

Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Với sự nâng cao về chất lượng từ gạo trắng thông thường đến các dòng gạo đặc sản như ST24, ST25 hay gạo hữu cơ, hoạt động xuất khẩu gạo không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu.

Xuất khẩu gạo năm 2026 đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về mã HS, điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo về kho bãi theo Nghị định 107 và các chứng nhận kiểm dịch chuyên ngành. Dù thuế xuất khẩu đang áp dụng mức 0%, doanh nghiệp vẫn phải hoàn thiện bộ hồ sơ hải quan chặt chẽ và giấy phép kinh doanh từ Bộ Công Thương để đảm bảo thông quan thuận lợi.

Hiện nay, điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo đang có những thay đổi đáng kể khi Bộ Tài chính đề xuất bãi bỏ giấy phép kinh doanh xuất khẩu gạo trong dự thảo nghị quyết của Chính phủ. Đề xuất này nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ các doanh nghiệp và chuyên gia trong ngành.

II. Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động xuất khẩu gạo

Để hiểu rõ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, doanh nghiệp cần nắm vững các văn bản pháp luật quan trọng sau:

1. Nghị định 107/2018/NĐ-CP

Đây là văn bản pháp lý nền tảng quy định về điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, được Chính phủ ban hành vào tháng 8/2018, có hiệu lực từ đầu tháng 10/2018. Nghị định này thay thế Nghị định 109/2010/NĐ-CP, kỳ vọng tạo môi trường thông thoáng hơn cho doanh nghiệp ngành gạo phát triển.

2. Nghị định 01/2025/NĐ-CP

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 01/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 107/2018/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Nghị định này bổ sung các quy định mới về quyền kinh doanh xuất khẩu gạo, trong đó thương nhân có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo chỉ được ủy thác xuất khẩu hoặc nhận ủy thác theo quy định.

3. Đề xuất mới năm 2026: Bãi bỏ giấy phép xuất khẩu gạo

Đáng chú ý, Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất bãi bỏ giấy phép điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo trong dự thảo Nghị quyết của Chính phủ. Cụ thể, cơ quan này đề xuất bãi bỏ giấy phép kinh doanh đối với 58 ngành, nghề, trong đó có lĩnh vực xuất khẩu gạo. Nếu đề xuất này được thông qua, các doanh nghiệp sẽ không còn phải thực hiện thủ tục xin cấp giấy phép theo quy định tại Nghị định 107/2018/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi gần đây như Nghị định 01/2025/NĐ-CP.

III. Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo hiện hành

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 107/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 01/2025/NĐ-CP), để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, thương nhân phải đáp ứng các yêu cầu sau:

1. Điều kiện về kho chứa

Thương nhân phải có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kho chứa thóc, gạo do cơ quan có thẩm quyền ban hành theo quy định của Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

2. Điều kiện về cơ sở xay xát, chế biến

Thương nhân phải có ít nhất 01 cơ sở xay, xát hoặc cơ sở chế biến thóc, gạo phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kho chứa và cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo.

3. Quy định về hợp đồng thuê

Kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc do thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác. Trường hợp thuê, phải có hợp đồng thuê bằng văn bản theo quy định của pháp luật với thời hạn thuê tối thiểu 05 năm.

Lưu ý quan trọng: Thương nhân có Giấy chứng nhận điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo không được cho thuê, cho thuê lại kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo đã được kê khai để chứng minh việc đáp ứng điều kiện kinh doanh trong đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận của mình để thương nhân khác sử dụng vào mục đích xin cấp Giấy chứng nhận.

4. Quyền kinh doanh xuất khẩu gạo

Thương nhân Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế, nếu đáp ứng đủ các điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo quy định và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, có quyền được kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định. Thương nhân là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng được cấp Giấy chứng nhận và thực hiện hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định.

IV. Hồ sơ và thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép

Theo hướng dẫn của Bộ Công Thương, hồ sơ đề nghị cấp giấy phép điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo bao gồm:

- Đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

- Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

- Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng kho chứa, cơ sở xay xát, bao gồm hợp đồng thuê hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Quy trình thực hiện

Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ xin giấy phép điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo 3 cách:

1. Nộp trực tiếp đến Bộ Công Thương

2. Nộp thông qua đường bưu điện

3. Nộp online qua Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương

Thời gian xử lý

- Nếu hồ sơ hợp lệ, trong vòng 15 ngày làm việc, Bộ Công Thương sẽ cấp giấy phép điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

- Nếu hồ sơ không hợp lệ, trong vòng 7 ngày làm việc, Bộ Công Thương sẽ trả lời bằng văn bản có nêu rõ lý do

Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo có hiệu lực trong 5 năm.

V. Mã HS và chính sách thuế xuất khẩu gạo năm 2026

Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo còn liên quan mật thiết đến việc xác định đúng mã HS để thực hiện nghĩa vụ thuế và thủ tục hải quan.

Mã HS các mặt hàng gạo (Chương 10 - Ngũ cốc):

Chính sách thuế năm 2026

Căn cứ theo quy định hiện hành năm 2026:

Việc áp dụng mức thuế 0% giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng tài chính, tập trung nguồn lực để cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế. Để thực hiện đúng các thủ tục pháp lý liên quan, bạn có thể tham khảo thêm dịch vụ tham quyền cấp giấy phép kinh doanh hộ gia đình tại TPHCM và dịch vụ tư vấn đăng ký hộ kinh doanh do các chuyên gia pháp lý hỗ trợ.

VI. Tiêu chuẩn chất lượng gạo xuất khẩu

Để đáp ứng các điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo và nâng cao uy tín thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần đảm bảo sản phẩm đạt các tiêu chuẩn chất lượng sau:

Tiêu chuẩn gạo trắng hạt dài 5% tấm:

Tiêu chuẩn gạo trắng hạt dài 15% tấm:

Tiêu chuẩn gạo thơm 5% tấm:

Bên cạnh các chỉ tiêu trên, gạo xuất khẩu còn phải đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh thực phẩm, bao gồm kiểm tra mức độ dư lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng và vi sinh vật.

VII. Các hiệp định thương mại tạo lợi thế cho xuất khẩu gạo Việt Nam

Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) là một phần quan trọng trong chiến lược đáp ứng điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo và mở rộng thị trường.

Hiện nay, Việt Nam đã ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU, Vương quốc Anh, trong đó có các cam kết về gạo, vì vậy cần đẩy mạnh tận dụng ưu đãi từ các FTA đã ký, khai mở các thị trường mới, tiềm năng.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường EU trong 11 tháng năm 2025 ghi nhận giá xuất khẩu và trị giá thu về tăng đáng kể. Kết quả này cho thấy các doanh nghiệp đã tận dụng hiệu quả lợi thế từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) để gia tăng giá trị xuất khẩu gạo sang EU.

Việc đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm gạo là bước đi chiến lược giúp doanh nghiệp bảo hộ thương hiệu và tận dụng tối đa các ưu đãi từ FTA. Để được tư vấn chi tiết, doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm gạo chuyên sâu từ đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm.

VIII. Xu hướng và dự báo thị trường gạo năm 2026

Nắm bắt xu hướng thị trường là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp với điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hợp Quốc (FAO), sản lượng gạo toàn cầu được dự báo tăng 2% trong niên vụ 2025-2026, đạt mức kỷ lục 563,3 triệu tấn (xay xát). Trong khi đó, mức tiêu thụ gạo toàn cầu cũng dự kiến sẽ đạt đỉnh mới 555,6 triệu tấn trong niên vụ 2025-2026, tăng 2,7% so với niên vụ 2024-2025.

Về dự báo xuất khẩu gạo năm 2026, các chuyên gia nhận định có nhiều thách thức nhưng cũng không ít cơ hội. "Kỳ vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2026 có thể tăng trưởng tốt, đóng góp không nhỏ vào tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước". Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026 nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao năng lực cạnh tranh và ổn định thị trường.

IX. Lợi ích của việc đáp ứng đúng Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

Việc tuân thủ đầy đủ và đúng các điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp:

- Mở rộng thị trường xuất khẩu

Khi có Giấy chứng nhận đủ điều kiện, doanh nghiệp có thể trực tiếp xuất khẩu gạo sang các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, tận dụng các ưu đãi từ hiệp định thương mại tự do. Philippines hiện là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam.

- Nâng cao uy tín thương hiệu

Quy trình đánh giá điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình sản xuất, đảm bảo chất lượng sản phẩm, từ đó xây dựng niềm tin với đối tác quốc tế.

- Gia tăng giá trị xuất khẩu

Các doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo có thể chuyển dịch từ "bán gạo số lượng" sang "bán gạo chất lượng", nâng giá trị xuất khẩu và vị thế gạo Việt trên thị trường quốc tế.

- Tiếp cận nguồn vốn ưu đãi

Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp xuất khẩu nông sản.

X. Thách thức và cơ hội với doanh nghiệp khi thay đổi Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

- Cơ hội

   + Giảm rào cản gia nhập thị trường: Đề xuất bãi bỏ giấy phép sẽ mở rộng "sân chơi", thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh

   + Chuyển đổi mô hình quản lý: Nhà nước có thể chuyển sang công cụ quản lý hiện đại hơn như tiêu chuẩn, dữ liệu thị trường và cơ chế hậu kiểm

   + Thúc đẩy đầu tư chất lượng: Khi nhiều chủ thể tham gia, doanh nghiệp buộc phải đầu tư vào chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu

- Thách thức

   + Cạnh tranh gia tăng: Số lượng doanh nghiệp tham gia xuất khẩu gạo có thể tăng mạnh nếu bãi bỏ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

   + Áp lực về chất lượng: Gạo vẫn là ngành hàng đặc thù và cốt lõi của câu chuyện xuất khẩu gạo phải hướng đến việc nâng cao thu nhập, đời sống người trồng lúa

   + Rủi ro biến động giá: Giá gạo xuất khẩu quý I/2026 ghi nhận xu hướng phục hồi nhưng vẫn chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông

XI. Kết luận

Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo tại Việt Nam năm 2026 đang có những bước chuyển mình quan trọng, từ khung pháp lý Nghị định 107/2018/NĐ-CP, Nghị định 01/2025/NĐ-CP cho đến đề xuất bãi bỏ giấy phép của Bộ Tài chính. Dù có thay đổi theo hướng nào, doanh nghiệp vẫn cần chủ động nắm vững các quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng để có thể hoạt động xuất khẩu gạo một cách bền vững và hiệu quả.

Hiểu rõ và tuân thủ đúng các điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển thị trường, nâng cao giá trị thương hiệu gạo Việt Nam trên trường quốc tế. Đặc biệt, việc xây dựng và bảo hộ thương hiệu sản phẩm gạo thông qua đăng ký nhãn hiệu là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững. Đừng chần chừ, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và nhận ưu đãi tốt nhất ngay hôm nay!

ĐƠN VỊ DỊCH VỤ ĐẠI DIỆN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP VIHABRAND CO.,LTD

Bạn đang có vấn đề về pháp lý mà không biết cách giải quyết ? Hãy nhấc máy gọi ngay cho chúng tôi

theo số điện thoại : 0933 50 22 55 chúng tôi sẽ tư vẫn và hỗ trợ bạn tốt nhất !

“bảo vệ lợi ích chính đáng của khách hàng như bảo vệ lợi ích của chính mình”. 

Hãy liên hệ ngay cho chúng tôi 

CÔNG TY TNHH QUẢN TRỊ TÀI SẢN TRÍ TUỆ VIHABRAND

Người đại diện: (Ông) NGUYỄN VIỆT HÀ                  Chức vụ: Giám đốc

Địa chỉ trụ sở: Tầng 5A, Tòa nhà Văn phòng Thủy Lợi 4; 286-288, Nguyễn Xí , Phường Bình Thạnh, Tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Mã số thuế: 0313625602

Điện thoại: (028) 62758 518 - 0934186339                        Email: cskh.vihabrand@gmail.com

Website.https://dangkythuonghieu.org

Hotline: 0933 502 255 – 0934 186 339

 để được hỗ trợ và tiến hành các thủ tục pháp lý nhanh nhất và hiệu quả nhất. 

 Hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!

 Xin chân thành cảm ơn quý khách ghé thăm!